قانون مالیات های مستقیم چیست؟ آشنایی با انواع مالیات مستقیم

مالیات در ایران به طور کلی به دو نوع مستقیم و غیر مستقیم دسته بندی می‌شود. مالیات‌های مستقیم انواعی از مالیات هستند که خودتان از آنها اطلاع دارید و باید آنها را پرداخت کنید. در مورد مالیات‌های مستقیم یک سری قوانین هم وجود دارد که تحت عنوان مالیات‌های مستقیم شناخته می‌شوند و شما باید آنها را بشناسید.

اگر صاحب کسب و کار هستید و یا کار می‌کنید و حقوق می‌گیرید، باید از قوانین مالیات مستقیم باخبر باشید تا در هنگام محاسبه و پرداخت آن دچار مشکل نشوید. برای آشنایی با مالیات‌های مستقیم، قوانین مربوط به آن، نحوه پرداخت و… در ادامه با ما همراه باشید.

برای آشنایی کامل با انواع دیگر مالیات می‌توانید مقاله انواع مالیات را مطالعه کنید.

مالیات های مستقیم چیست؟

مالیات مستقیم به مالیات‌هایی گفته می‌شود که افراد در اطلاع پرداخت آنها قرار دارند. مثلا یک نوع از این مالیات بر روی درآمد افراد گرفته می‌شود و فرد خودش می‌داند که بخشی از درآمدش برای مالیات کسر شده است.

مالیات مستقیم با نام‌های دیگری مثل مالیات عملکرد هم شناخته می‌شود. این نوع مالیات به صورت مستقیم توسط سازمان امور مالیاتی از اشخاص حقیقی و حقوقی دریافت می‌شود. برای این نوع مالیات شرکت‌ها و اشخاص حقیقی باید اظهارنامه‌های خود را تکمیل کنند و آن را به سازمان امور مالیاتی بفرستند. به این ترتیب سازمان امور مالیاتی از دخل و خرج این کسب و کارها مطلع می‌شود و می‌تواند میزان مالیات آنها را تعیین کند.

نکته مهمی که وجود دارد این است که مالیات مستقیم فقط از افرادی دریافت می‌شود که درآمد بالایی دارند؛ پس افراد کم درآمد مالیات مستقیم پرداخت نمی‌کنند تا درآمد تمام افراد جامعه به هم نزدیک‌تر شود.

انواع مالیات مستقیم کدامند؟

مالیات مستقیم انواع مختلفی دارد. البته اصلی ترین مالیات‌های مستقیم مالیات بر درآمد و مالیات بر دارایی هستند که هرکدام خودشان چند زیر مجموعه دارند. در ادامه انواع مالیات بر درآمد و مالیات بر دارایی را به شما معرفی می‌کنیم و همه را به صورت کامل برای شما توضیح می‌دهیم.

انواع مالیات بر درآمد

مالیات بر درآمد به مالیاتی گفته می‌شود که به درآمد حاصل از شغل و کسب و کار فرد تعلق می‌گیرد. هر فردی که از هر طریقی درآمد داشته باشد باید این نوع مالیات را پرداخت کند.

• مالیات بر درآمد حقوق
• مالیات بر درآمد املاک
• مالیات بر درآمد مشاغل
• مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی
• مالیات بر درآمد اتفاقی

مالیات بر درآمد حقوق چیست؟

مالیات بر درآمد حقوق برای افرادی است که در یک موقعیت دولتی یا خصوصی مشغول به کار هستند و حقوق می‌گیرند. اگر درآمد این افراد از یک حد مشخص بالاتر برود مشمول مالیات می‌شود و این افراد باید مالیات بر حقوق را به اداره مالیات پرداخت کنند.

به عنوان مثال فرض کنید که یک فرد کارمند بانک است و در این موقعیت شغلی درآمد بالایی دارد. این شغل باید هر ماه مبلغی از درآمد خود را به عنوان مالیات پرداخت کند. این نوع مالیات مستقیم است و مستقیما هم از حقوق فرد کسر می‌شود؛ بنابراین در چنین شرایطی امکان فرار مالیاتی وجود ندارد. در جدول زیر به شما می‌گوییم که میزان مالیات بر درآمد حقوق چقدر است:

مالیات بر درآمد املاک چیست؟

درآمد از املاک به درآمدی گفته می‌شود که از املاک شخصی به دست می‌آید. مثلا وقتی فردی ملکی دارد و آن را اجاره می‌دهد، پول اجاره به عنوان درآمد حساب می‌شود و فرد باید بر روی آن مالیات بپردازد. همچنین اگر ملکی دارید و آن را به فروش می‌رسانید، باید بر روی سودی که از فروش آن به دست می‌آورید مالیات پرداخت کنید. این نوع مالیات، مالیات مستقیم به حساب می‌آید.

پرداخت مالیات بر درآمد املاک هم به این صورت است که از کل هزینه‌ای که به عنوان درآمد حساب می‌شود، ۲۵ درصد برای مالک به عنوان استهلاک و هزینه‌های ملک کسر شده و سپس بر روی باقیمانده آن مالیات دریافت می‌شود. میزان مالیات هم با توجه به میزان درآمد بین ۱۵ الی ۲۰ درصد است.

مالیات بر درآمد مشاغل چیست؟

افرادی که صاحب کسب و کار و شغل خود هستند، در سازمان امور مالیاتی به عنوان اشخاص حقیقی شناخته می‌شوند و باید بر روی درآمد خود مالیات بپردازند. این افراد از کسب وکار خود درآمد کسب می‌کنند که همه آن به جز خرج‌هایی که دارند برای خودشان است و بنابراین مالیات به آن تعلق می‌گیرد. در ادامه میزان این مالیات را برای شما آورده‌ایم:

مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی چیست؟

اشخاص حقوقی به شرکت‌هایی گفته می‌شود که فعالیت اقتصادی دارند و درآمد کسب می‌کنند. این شرکت‌ها معمولا از گروهی افراد به عنوان اعضای هیئت مدیره تشکیل شده و یک سری کارمند هم دارند.

در ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم آمده که به مجموع درآمد اشخاص حقوقی یعنی شرکت‌ها و همچنین درآمد حاصل از فعالیت‌های انتفاعی آنها از منابع مختلف ایرانی و خارجی مالیات تعلق می‌گیرد.

اشخاص حقوقی باید تمام هزینه‌ها، درآمدها، سود و زیان و… را در قالب اظهارنامه، ترازنامه و… به سازمان امور مالیاتی کشور تحویل دهند. اداره مالیات با بررسی این ارقام میزان مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی را برآورد می‌کند. البته مالیات بر درآمد شرکت‌ها به طور کلی ۲۵ درصد تعیین شده، اما گاهی برای برخی شرکت‌ها که درآمد کمتری دارند ممکن است مالیات کمتری هم تعیین شود.

مالیات بر درآمد اتفاقی چیست؟

درآمد اتفاقی درآمدی است که شخص برای دریافت آن کار نمی‌کند؛ یعنی این درآمد از کار کردن فرد به دست نیامده و حاصل وام بلاعوض، جایزه و… است. وقتی فردی چنین درآمدهایی به دست می‌آورد، باید بر روی آنها مالیات بپردازد. این مالیات به عنوان مالیات بر درآمد اتفاقی شناخته می‌شود و در ماده ۱۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است.

توجه داشته باشید که اگر درآمد اتفاقی به صورت نقد به دست بیاید مشمول مالیات به نرخ روز می‌شود. اگر هم درآمد به صورت غیر نقدی باشد باید بر روی قیمت آن مالیات پرداخت شود. میزان این مالیات هم به مقدار درآمد فرد بستگی دارد و توسط سازمان امور مالیاتی کشور مشخص می‌شود.

انواع مالیات بر دارایی

یکی دیگر از انواع مالیات مستقیم مالیات بر دارایی یا همان ثروت افراد است. افرادی که اموال شاخص و چشم گیری دارند باید بر روی آنها مالیات بپردازند. در ادامه انواع مالیات بر دارایی را به شما معرفی می‌کنیم:

• مالیات بر ارث
• مالیات بر اراضی بایر
• مالیات سالانه املاک
• مالیات مستغلات مسکونی خالی از سکنه
• مالیات بر تمبر

مالیات بر ارث چیست؟

یکی از انواع مالیات بر دارایی که به عنوان مالیات مستقیم شناخته می‌شود، مالیات بر ارث است. این نوع مالیات از باقیمانده اموال فرد متوفی دریافت می‌شود. بعد از اینکه فردی فوت می‌کند، ورثه باید مالیات اموال او را بپردازند تا بتوانند ارثیه را تقسیم کنند.

این نوع مالیات معمولا در زندگی تمام افراد دیده می‌شود، زیرا تقریبا اکثر افراد روزی به عنوان ورثه شناخته می‌شوند و باید مالیات بر ارث بپردازند؛ پس شما هم باید اطلاعات دقیقی در این مورد داشته باشید. توجه کنید که ورثه هم باید برای پرداخت این نوع مالیات اظهارنامه تنظیم کنند و آن را حداکثر تا یکسال پس از فوت فرد به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه دهند.

مالیات بر اراضی بایر چیست؟

اراضی بایر به زمین‌هایی گفته می‌شود که بدون هیچ گونه کاربری باقی مانده‌اند و در واقع استفاده‌ای از آنها نمی‌شود. این موضوع در ماده ۱۲ قانون مالیات‌های مستقیم آمده و بیان می‌کند که هر زمینی که بدون هیچ دلیل خاصی بدون استفاده مانده مشمول مالیات بر اراضی بایر می‌شود. این نوع مالیات چند قانون دارد که در ادامه آنها را بیان می‌کنیم:

1. زمین‌هایی که به مدت دو سال بدون استفاده مانده‌اند مشمول مالیات می‌شوند و هر سال به اندازه دو درصد از ارزش واقعی آنها باید به عنوان مالیات پرداخت شود.
2. زمین‌هایی که به مدت چهار سال بدون استفاده مانده‌اند هم به ازای هر سال به اندازه چهار درصد از ارزش واقعی‌شان مشمول مالیات می‌شوند.
3. زمین‌هایی که به مدت بیش از چهار سال بدون استفاده بمانند طبق قانون هر سال به اندازه پنج درصد ارزش واقعی خود مشمول مالیات می‌شوند و صاحبان زمین‌ها باید این مالیات را پرداخت کنند.

مالیات سالانه املاک

مالیات بر املاک یک نوع مالیات مستقیم از نوع مالیات بر دارایی است که به املاک تعلق می‌گیرد.  هر فردی که ملکی مسکونی و یا تجاری دارد، چه از آن استفاه کند و چه استفاده نکند باید بر آن مالیات بپردازد. مسکنی که در آن زندگی می‌کنید، آن را اجاره داده‌اید و یا خالی از سکنه است مشمول مالیات می‌شود.

میزان این مالیات به ارزش ملک بستگی دارد، اما در نهایت پس از کسر ۲۵ درصد از قیمت مسکن به عنوان هزینه‌های منزل، مالیات به ارزش باقیمانده آن تعلق می‌گیرد. مالکان مسکن‌ها هم تا ۳۵ روز پس از انجام معامله وقت دارند تا اظهارنامه مالیاتی خود را به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه دهند و مالیات خود را پرداخت کنند.

مالیات مستغلات مسکونی خالی از سکنه

املاکی که بدون سکنه و بدون فعالیت هستند هم مشمول مالیات می‌شوند. قانون مالیات بر املاک و مستغلات خالی از سکنه در سال ۱۳۹۹ تصویب شده و کسانی که املاک بدون سکنه دارند، برای جلوگیری از احتکار مسکن و کاهش هزینه اجاره مستلزم به پرداخت مالیات هستند.

املاک مسکونی و تجاری که بیشتر از ۱۲۰ روز بدون فعالیت مانده‌اند مشمول مالیات می‌شوند. این قانون در ماده ۵۴ قانون مالیات‌های مستقیم آمده و افراد مالک موظف به پرداخت این نوع مالیات هستند.

افرادی که برای سرمایه گذاری خانه می‌خرند و آن را نگه می‌دارند، باعث کاهش تعداد مسکن برای اجاره و فروش می‌شوند و به همین دلیل قیمت خرید و اجاره مسکن هم بالا می‌رود. به همین دلیل هم دولت برای چنین املاکی با توجه به ارزش آنها مالیات تعیین کرده است.

مالیات بر تمبر

تمبر یک سند است که به مدارک و اسناد رسمیت و اعتبار می‌بخشد. تمبر را بر روی اسناد و مدارک می‌چسبانند. تمبرها مشمول مالیات می‌شوند و این نوع مالیات به عنوان مالیات مستقیم شناخته می‌شود. افرادی که می‌خواهند اسنادی را جابجا کنند باید تمبر باطل کنند. باطل کردن تمبر به معنی همان پرداخت مالیات تمبر است. اگر این افراد مالیات تمبر را نپردازند جریمه می‌شوند.

قانون مالیات بر تمبر در مواد ماده ۴۴ الی ۵۱ قانون مالیات های مستقیم آمده و میزان آن هم به تعداد تمبرهایی بستگی دارد که برای اسناد خود به آنها نیاز دارید.

نحوه تدوین قانون مالیات های مستقیم

قانون مالیات‌های مستقیم برای اولین بار در دوران مشروطه تدوین شد و به تصویب رسید، اما این قانون در سال ۱۳۴۵ به تصویب نهایی رسید و به صورت جدی به اجرا در آمد. البته این قانون تا به امروز تغییرات زیادی پیدا کرده و اصلاح شده است.

دولت و سازمان امور مالیاتی کشور به طور مرتب قوانین جدیدی را برای مالیات تدوین می‌کنند. این موضوع باعث به روز شدن قوانین و همچنین نظم و مدیریت بهتر در تعیین و پرداخت مالیات می‌شود و همین موضوع سبب شده تا دولت این موضوع را جدی بگیرد. افراد جامعه، صاحبان کسب و کار و… هم باید به این قوانین احترام بگذارند تا جامعه دچار هرج و مرج نشود.

دولت از مردم مالیات می‌گیرد تا بتواند بخشی از هزینه‌های خود را جبران کند. به همین دلیل هم برای تدوین قوانین مالیاتی بسیار دقیق است و افرادی هم که به این قوانین احترام نگذارند و آنها را رعایت نکنند، جریمه خواهند شد. تدوین قوانین همچنین به رشد اقتصادی کشور و همچنین برقراری عدالت بین مردم و کسب و کارها منجر خواهد شد.

نکات مهم در مورد قانون مالیات های مستقیم

یک سری نکات مهم و کلی در مورد مالیات‌های مستقیم و پرداخت آن وجود دارد که باید آنها را بدانید. این نکات را در ادامه برای شما آورده‌ایم:

• اولین نکته در مورد مالیات‌های مستقیم این است که برخی از کسب و کارها و درآمدها از پرداخت مالیات معاف هستند. در ماده ۱۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم آمده که سودهای بانکی و اوراق مشارکت مشمول مالیات نمی‌شوند.
• اگر در بازار بورس فعالیت داشته باشید و سهام خرید و فروش کنید، به سود حاصله از سهام هم مالیات تعلق نمی‌گیرد.
• جالب است بدانید که درصد مالیات در ایران به نسبت کشورهای دیگر کمتر است و این موضوع یکی از نکات مثبت مالیات در ایران به شمار میرود.
• یکی از انواع مالیات‌های مستقیم مالیات بر درآمد است، اما باید توجه داشته باشید که مالیات بر حقوق از سایر انواع مالیات بر درآمد کمتر است.
• بسیاری از افراد و قانون شناسان بر این باورند که در مورد مالیات‌های مستقیم در ایران عدالت وجود ندارد.

باب‌ها و ماده های قانون مالیات های مستقیم

در مورد مالیات‌های مستقیم در ایران چند باب مختلف وجود دارد که هر کدام ماده قانون‌های متفاوتی را در بر می‌گیرند. برای اینکه با مالیات‌های مستقیم بیشتر آشنا شوید باید این باب‌های مالیاتی را بیشتر بشناسید. در ادامه این باب‌ها و ماده‌های قانون مالیات‌های مستقیم را به شما معرفی می‌کنیم:

• باب اول: اشخاص مشمول مالیات در قانون مالیات‌های مستقیم
• باب دوم: مالیات بر دارایی در قانون مالیات‌های مستقیم
• باب سوم: مالیات بر درآمد در قانون مالیات‌های مستقیم
• باب چهارم: قوانین و مقررات مختلف در قانون مالیات‌های مستقیم
• باب پنجم: سازمان تشخیص و مراجع مالیاتی قانون مالیات‌های مستقیم

اشخاص مشمول مالیات در قانون مالیات‌های مستقیم

باب اول قانون مالیات‌های مستقیم افراد مشمول مالیاتی را معرفی می‌کند. این باب دو ماده قانونی دارد که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم:

ماده اول

ماده اول باب اول قانون مالیات‌های مستقیم افرادی که مشمول مالیات هستند را معرفی می‌کند. این افراد عبارت‌اند از:

• تمام اشخاص حقیقی و حقوقی که مال و اموال و یا املاک در داخل یا خارج از ایران دارند.
• تمام اشخاص حقیقی و حقوقی که در داخل و یا خارج از ایران درآمد دارند
• تمام افرادی که ایرانی هستند، اما در خارج از کشور زندگی می‌کنند و در داخل ایران درآمد دارند.

ماده دوم

ماده دوم از باب اول قانون مالیات‌های مستقیم به اشخاصی اشاره می‌کند که از پرداخت مالیات معاف هستند. این افراد را در ادامه برای شما آورده‌ایم:

• اداره‌ها و وزارتخانه‌های دولتی
• سازمان‌ها و اداراتی که از دولت بودجه دریافت می‌کنند
• شهرداری‌ها و زیرمجموعه آنها مانند بخشداری و دهیاری

مالیات بر دارایی در قانون مالیات‌های مستقیم

مالیات بر دارایی در قانون مالیات‌های مستقیم همان باب دوم است که خودش چند فصل مجزا دارد. در ادامه به این فصل‌ها اشاره می‌کنیم:

• فصل اول: این فصل به مالیات املاک در سال اشاره می‌کند و شامل مواد ۳ الی ۹ قانون مالیات‌های مستقیم است
• فصل دوم: این فصل هم به ماده‌های ۱۰ و ۱۱ قانون مالیات‌های مستقیم اشاره دارد.
• فصل سوم: این فصل هم به مالیاتی که به زمین‌های بایر تعلق می‌گیرد اشاره می‌کند و شامل مواد قانونی ۱۲ الی ۱۶ است
• فصل چهارم: این فصل موضوع مالیات بر ارث را تحت پوشش قرار می‌دهد و بر ماده‌های ۱۷ الی ۴۳ قانون مالیات‌های مستقیم اشاره دارد. قوانین مالیات بر ارث کمی پیچیده هستند و به همین دلیل مواد قانونی بیشتری برای آن آمده است.
• فصل پنجم: این فصل به مالیات بر حق تمبر می‌پردازد و مواد قانونی ۴۴ الی ۵۱ قانون مالیات‌های مستقیم را در برمی‌گیرد.

مالیات بر درآمد در قانون مالیات‌های مستقیم

یکی دیگر از باب‌های مالیات‌های مستقیم به مالیات بر درآمد اشاره دارد. باب سوم در مورد مالیات بر درآمد صحبت می‌کند که خودش هفت فصل مختلف دارد. در ادامه به این فصول اشاره می‌کنیم:

• فصل اول: این فصل به موضوع مالیات بر درآمد از املاک اشاره می‌کند که در مواد ۵۲ الی ۸۰ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است.
• فصل دوم: این فصل به مالیات بر درآمد از کارهای کشاورزی می‌پردازد. این قانون در ماده ۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است.
• فصل سوم: این فصل هم به مواد قانونی ۸۲ الی ۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم اشاره دارد.
• فصل چهارم: این فصل از باب سوم به مالیات بر درآمد از مشاغل مختلف اشاره دارد که طبق مواد قانونی ۹۳ الی ۱۰۴ تعیین شده است.
• فصل پنجم: این فصل هم به مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی (شرکت‌ها) اشاره دارد که در مواد قانونی ۱۰۵ الی ۱۱۸ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است.
• فصل ششم: این فصل از باب سوم مالیات‌های مستقیم به مالیات بر درآمد اتفاقی اشاره می‌کند و قوانین مربوط به آن هم در مواد قانونی ۱۱۹ الی ۱۲۸ آمده است.
• فصل هفتم: این فصل هم به مالیات‌هایی می‌پردازد که به درآمد از راه‌های مختلف تعلق می‌گیرند. این قانون در مواد ۱۲۹ الی ۱۳۱ آمده است.

قوانین و مقررات مختلف در قانون مالیات‌های مستقیم

باب چهارم در قانون مالیات‌های مستقیم در مورد قوانین و مقررات مالیاتی است. تمام قوانینی که در حوزه امور مالیاتی وجود دارد در این باب آمده است. این باب ۹ فصل مختلف دارد که در ادامه به همه آنها اشاره می‌کنیم:

• فصل اول: این فصل در مورد تمام معافیت‌های مالیتی است که در مواد ۱۳۲ الی ۱۴۶ قانون مالیات‌های مستقیم فهرست شده‌اند.
• فصل دوم: در این فصل در مورد هزینه‌های قابل قبول مالیاتی صحبت شده و مفاد آن در مواد ۱۴۷ الی ۱۵۱ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است.
• فصل سوم: این فصل هم در مورد ضریب‌های مالیاتی است که به هر مورد مالیاتی تعلق می‌گیرد. این قوانین در مواد ۱۵۲ الی ۱۵۴ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است.
• فصل چهارم: این فصل هم در مورد قوانین عمومی مالیاتی است که قوانین آن در مواد ۱۵۵ الی ۱۷۶ قانون مالیات های مستقیم آمده است.
• فصل پنجم: این فصل در مورد وظیفه‌هایی که مودیان مالیاتی دارند صحبت می‌کند. قوانین مربوط به این فصل در مواد ۱۷۷ الی ۱۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است.
• فصل ششم: این فصل به وظایفی که شخص ثالث در برابر قوانین مالیاتی دارد اشاره می‌کند. مواد قانونی ۱۸۲ الی ۱۸۸ در این مورد صحبت می‌کنند.
• فصل هفتم: این فصل هم در مورد مشوق‌ها و همچنین جریمه‌های مالیاتی است و در مواد ۱۸۹ الی ۲۰۲ قانون مالیات‌های مستقیم به آنها اشاره شده است.
• فصل هشتم: این فصل در مورد ابلاغ مالیاتی است. وقتی مودیان اظهارنامه های خود را به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه میدهند، این سازمان هم میزان مالیات آنها را تعیین کرده و به آنها ابلاغ میکند. مواد قانونی ۲۰۳ الی ۲۰۹ قانون مالیات‌های مستقیم هم در مورد ابلاغیه‌های مالیاتی صحبت می‌کنند.
• فصل نهم: آخرین فصل از باب چهارم قانون مالیات‌های مستقیم هم در مورد نحوه پرداخت و وصول مالیات است و موارد مربوط به آن در مواد ۲۱۰ الی ۲۱۸ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است.

سازمان تشخیص و مراجع مالیاتی قانون مالیات‌های مستقیم

آخرین باب از قانون مالیات‌های مستقیم باب پنجم است که ۶ فصل مختلف دارد. این باب در مورد سازمان امور مالیاتی و مراجع مربوطه اطلاعاتی را در اختیار مودیان قرار می‌دهد. در ادامه به این فصول اشاره می‌کنیم:

• فصل اول: این فصل شامل مواد ۲۱۹ الی ۲۳۵ قانون مالیات‌های مستقیم است و به مراجع امور مالیاتی و وظایف و اقدامات و فعالیت‌های آنها اشاره دارد.
• فصل دوم: این فصل در مورد رسیدگی به امور مالیاتی و ترتیب آنها است و در مواد ۲۳۶ الی ۲۴۳ قانون مالیات های مستقیم به آن اشاره شده است.
• فصل سوم: این فصل به مراجعی که مربوط به حل اختلافات مالیاتی هستند می‌پردازد و آنها را معرفی می‌کند. مواد ۲۵۱ الی ۲۵۵ قانون مالیات‌های مستقیم در این مورد صحبت می‌کند.
• فصل چهارم: این فصل هم در مورد شورای عالی مالیاتی و وظایف و اختیارات آن‌ها اطلاعاتی را در اختیار شما قرار می‌دهد و مواد ۲۵۲ الی ۲۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم به آن مربوط می‌شوند.
• فصل پنجم: این فصل به معرفی هیئت عالی انتظامی مالیاتی و وظایف و اختیارات آن‌ها می‌پردازد و مواد قانونی مربوط به آن هم ۲۶۱ و ۲۶۲ هستند.
• فصل ششم: فصل ششم هم دادستانی انتظامی مالیاتی و وظایف و اختیارات آن‌ها را معرفی می‌کند و مواد ۲۶۳ الی ۲۸۲ قانون مالیات‌های مستقیم به آن مربوط می‌شوند.

مشاغل بند الف ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم چه مشاغلی هستند؟

دو دسته شغلی در قانون مالیات‌های مستقیم وجود دارند که به بند «الف» و بند «ب» تقسیم می‌شوند. در ادامه مشاغل بند الف ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم را به شما معرفی می‌کنیم:

• افرادی که کارت بازرگانی دارند
• واردکنندگان و صادرکنندگان
• کارخانه داران با جواز کسب
• افرادی که واحدهای تولیدی همراه با جواز کسب دارند
• افرادی که از معادن بهره برداری می‌کنند
• افرادی که موسسات حسابرسی، حسابداری و دفترداری دارند
• افرادی که خدمات مالی و خدمات مدیریتی، مشاوره‌ای، انفورماتیک، کامپیوتری (سخت‌افزاری و نرم‌افزاری) و… ارائه می‌دهند
• حسابداران رسمی
• افرادی که مراکز آموزشی و پرورشی دارند
• آموزشگاه‌های‌ آزاد
• مدارس غیرانتفاعی
• دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی
• افرادی که بیمارستان، زایشگاه، آسایشگاه، درمانگاه و خانه سالمندان دارند
• افرادی که صاحب هتل‌های سه ستاره به بالا هستند
• افرادی که بنکداری و عمده‌فروشی دارند
• افرادی که صاحب فروشگاه‌های بزرگ هستند
• واسطه‌های مالی
• افرادی که کالاهای داخلی و وارداتی توزیع می‌کنند
• افرادی که انبار ذخیره سازی دارند
• افرادی که نماینده موسسات تجاری و صنعتی (داخلی و خارجی) هستند
• افرادی که شرکت‌های حمل و نقل و مسافربری دارند
• افرادی که موسسه مهندسی و مشاوره‌ای دارند
• افرادی که مشاغل تبلیغاتی و بازاریابی دارند

مشاغل بند ب ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم چه مشاغلی هستند؟

یکی دیگر از بندهای مالیاتی در ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم بند «ب» است که مشاغل مخصوص به خود را دارد. این مشاغل را در ادامه به شما معرفی می‌کنیم:

• افرادی که کارگاه‌های صنعتی دارند
• افرادی که مشاغل ساختمانی، تأسیسات فنی و صنعتی، نقشه‌کشی، نقشه‌برداری، محاسبات فنی و نظارت دارند
• افرادی که چاپخانه دارند و خدمات چاپ و گرافیک ارائه می‌دهند
• افرادی که مراکز ارتباطات کامپیوتری دارند
• افرادی که به عنوان وکیل، مترجم رسمی دادگستری، مشاور حقوقی و… کار می‌کنند
• افرادی که محقق، پژوهشگر و کارشناس آزاد هستند و مشاغل تحقیقاتی دارند
• کسانی که حق العمل کار و یا کارگزار هستند
• افرادی که صاحب مراکز فرهنگی، هنری، فرهنگسرا، کانون حرفه‌ای و انجمن‌های صنفی تخصصی هستند
• افرادی که سینما، تماشاخانه و مکان‌های تفریحی و ورزشی دارند
• افرادی که به عنوان فیلمبردار، دوبلور، مونتاژکار و… فعالیت می‌کنند
• پزشکان، دندانپزشکان و دامپزشکانی که مطب دارند
• افرادی که صاحب آزمایشگاه، مراکز رادیولوژی، فیزیوتراپی، سونوگرافی، الکتروانسفالوگرافی‌، سی تی اسکن‌، سالن‌ زیبایی و مراکز بهداشتی و درمانی هستند
• افرادی که داروخانه دارند
• افرادی که لابراتوار دندانسازی، مرکز ترک اعتیاد، موسسه ترمیم و کاشت مو و… دارند
• افرادی که مهمانسرا، مهمانپذیر و مسافرخانه دارند
• افرادی که صاحب تالار پذیرایی، رستوران، مرکز تهیه غذا، ظروف کرایه و… هستند
• افرادی که دفتر اسناد رسمی دارند
• افرادی که تعمیرگاه‌ مجاز و اتوسرویس‌ دارند
• کسانی که صاحب نمایشگاه‌ اتومبیل و فروشگاه و بنگاه‌های معاملاتی و آژانس کرایه اتومبیل هستند
• کسانی که طلا و جواهر می‌سازند
• کسانی که آهن‌آلات، مصالح ساختمانی مثل گچ و سیمان و… می‌فروشند
• افرادی که دفاتر امور مشترکین، خدمات الکترونیک، دفاتر پیشخوان دولت و … دارند
• افرادی که جایگاه سوخت بنزین، گاز و… دارند
• افرادی که صاحب مراکز مهد کودک و پیش ‌دبستانی هستند
• انتشاراتی‌ها
• افرادی که پیک موتوری دارند
• افرادی که شرکت‌های مهاجرتی و مسافرتی دارند
• افرادی که شیرینی فروشی و قنادی دارند که البته دارای کارگاه و آشپزخانه است
• افرادی که تولیدی نان فانتزی و نان‌های حجیم دارند

ماده‌های قانون مالیات‌های مستقیم

مواد قانون مالیات‌های مستقیم را قبلا در قسمت باب‌ها برای شما آوردیم. تعداد این مواد ۲۸۲ مورد است و در اینجا آنها را دوباره برای شما بیان می‌کنیم:

• دو ماده قانون برای باب اول اشخاص مشمول مالیات قانون مالیات‌های مستقیم
• ۴۹ ماده قانون در مورد مالیات بر دارایی قانون مالیات‌های مستقیم
• ۸۰ ماده قانون درباره مالیات ‌بر درآمد قانون مالیات‌های مستقیم
• ۸۷ ماده قانون در مورد مقررات مختلف قانون مالیات‌های مستقیم
• ۶۴ ماده قانون در مورد سازمان تشخیص و مراجع مالیاتی قانون مالیات‌های مستقیم

تفاوت مالیات مستقیم و مالیات غیر مستقیم چیست؟

مالیات‌های مستقیم را به طور کامل در این مطلب برای شما توضیح دادیم، اما باز هم می‌گوییم که مالیات مستقیم به طور مستقیم و آگاهانه از صاحبان کسب و کار و اشخاص حقیقی و حقوقی دریافت می‌شود، اما مالیات غیر مستقیم که اصلی ترین آن مالیات بر ارزش افزوده است، بر روی قیمت خدمات و کالاها از شما دریافت می‌شود و شاید حتی متوجه آن نشوید. فرق این دو نوع مالیات فقط در همین نحوه دریافت و محاسبه آنهاست.

جمع بندی

مالیات مستقیم به مالیاتی گفته می‌شود که دولت آن را به طور مستقیم از صاحبان مشاغل دریافت می‌کند. این نوع مالیات به نوعی درآمد دولت است و برای حفظ تعادل اقتصادی دریافت می‌شود. اگر صاحب شغل هستید و می‌خواهید مالیات مستقیم خود را محاسبه کنید، باید از سایت‌ها و برنامه‌های مالیاتی مانند مگاپی کمک بگیرید.

سوالات متداول